İçeriğe geç

Avrupa Kupaları (1955-1979 Dönemi)

Last updated on 8 Ekim 2021

1.) 1955-56 Sezonu

Şampiyon Kulüpler Kupası (1955-56)
1955 yılında başlayan Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’na ilk sezonunda 16 takım katılırken çift karşılaşma üzerinden eleme usulü olan turnuvanın ilk turunda çok gollü karşılaşmalar gerçekleşmişti. En gollü eşleşme Vöros Lobogó Budapest (Mac) ile RSC Anderlecht (Bel) arasındaydı ve Macarlar 6-3 ve 4-1 ile rakiplerini geçmişlerdi. En az gollü eşleşme ise Djurgårdens IF (İsv) ve Gwardia Warszawa (Pol) arasındaydı ve İsveçliler 0-0 ve 4-1 ile bir üst tura çıkmıştı.

İkinci tur yani çeyrek finalde ise Vöros Lobogo yine en gollü eşlemenin içindeydi ama bu sefer kaybeden taraftı; Stade de Reims (Fra) 4-2 ve 4-4 ile tur atlamıştı. Bu turun en zorlu eşleşmesinde Real Madrid (İsp), Partizan Belgrad (Yug)’yı 4-0 ve 0-3 ile zor geçmişti. Diğer iki yarı finalist ise SK Rapid Wien (Avu)’yı 1-1 ve 7-2 ile geçen AC Milan (İta) ve Djurgardens IF’yi 1-0 ve 3-1 ile eleyen Hibernian Edinburgh (İsk) olmuştu.

Yarı finalde Stade de Reims, Hibernian’i 2-0 ve 1-0 ile her iki karşılaşmada yenerken Real Madrid yine zorlanmış ve AC Milan’ı 4-2 ve 1-2 ile elemişti. Paris’te oynanan finalde her iki takım karşılaşmaya şu kadrolarla çıkmıştı:
Real Madrid: Alonso; Atienza, Marquitos, Lesmes; Muñoz, Zárraga; Joseito, Marchal, Di Stéfano, Rial, Gento
Stade de Reims: Jacquet; Zimny, Jonquet, Giraudo; Leblond, Siatka; Hidalgo, Glovacki, Kopa, Bliard, Templin
Stade de Reims 2-0 ve 3-2 öne geçtiği karşılaşmada bu üstünlüğünü koruyamamış ve ilk şampiyon Real Madrid olmuştu. Alonso’dan bu sayfada bahsetmiştim, Stade de Reims ve kalecisi René-Jean Jacquet’den de bahsedeceğim.

Fuar Şehirleri Kupası (1955-58)
Kulüpler düzeyinde Avrupa Kupalarının eski dönemlerine bakmaya devam ediyoruz. Bugün bildiğimiz anlamda Avrupa Kupaları’nın başlangıç tarihi olan 1955 yılına kadar kıtada olan kulüpler turnuvalarına bakmıştık ve en son olarak bahsi geçen yılda gerçekleşem Mitropa Cup’da kalmıştık.

1955-56 sezonunda hem Mitropa Cup oynanırken hem de Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası ve Fuar Şehirleri Kupası başlamıştı. Bu noktada üç sezon boyunca devam edecek olan ilk Fuar Şehirleri Kupası’ndan başlayalım. İlk turnuvanın kulüp takımları fikstürleriyle çakışmaması için iki sezon boyunca düzenlenmesi düşünülmüştü ancak kupanın fuar dönemlerine de denk gelmesi için üçüncü bir yıla uzatıldı. Böylece ilk turnuva 1955’te başladı ve 1958’te bitti. İlk turnuvada Basel, Birmingham, Kopenhag, Frankfurt, Viyana, Köln, Lozan, Leipzig, Londra, Milano, ve Zagreb takımları yer aldı. Başlangıcında grup aşaması ile başlayan turnuvada bazı şehirleri kulüp takımları değil, karma takımlar temsil etti. Bu sebeple birkaç kulüp takımı hariç kent isimleri ve yanlarında XI göreceksiniz.

İlk turnuvaya katılan 12 takım A Grubu: Barcelona XI, Copenhagen XI, Vienna XI; B Grubu: Birmingham City, Internazionale, Zagreb XI; C Grubu: Lausanne-Sport, Leipzig XI, Cologne XI; D Grubu: London XI, Frankfurt XI, Basel XI şeklinde dört gruba ayrılmıştı.

Kupanın ilk karşılaşmasında Basel XI-London XI karmaları karşı karşıya gelmişti. Karşılaşmaya sahada Ron Reynolds (Tottenham), Peter Sillett (Chelsea), Jim Fotheringham (Arsenal), Stan Willemse (Chelsea), Ken Armstrong (Chelsea), Derek Saunders (Chelsea), Harry Hooper (West Ham), Johnny Haynes (Fulham), Cliff Holton (Arsenal), Eddie Firmani (Charlton), Billy Kiernan (Charlton) şeklinde yer alan İngilizler 5-0 kazanmıştı.

Kulüpler düzeyinde Avrupa Kupalarının eski dönemlerine bakmaya devam ediyoruz. Bugün bildiğimiz anlamda Avrupa Kupaları’nın başlangıç tarihi olan 1955 yılına kadar kıtada olan kulüpler turnuvalarına bakmıştık ve en son ilk Fuar Şehirleri Kupası’na başlamıştık. 1955-58 arasında 3 yıl boyunca yaz aylarında oynanan kupada 12 takım üçer takımlı dört grupta mücadele ederken gruplarında birinci olanlar yarı finale yükselmişti. Yarı finaldeki eşleşmelerde İsviçre’den Lausanne-Sport ile İngiltere’den London XI ve yine İngiltere’den Birmingham City ile İspanya’dan FC Barcelona eşleşmişti. Birden fazla kulüp olan bazı kentlerde karma takımlar o kenti temsil ederken birkaç kulüp takımı hariç kent isimleri ve yanlarında XI yer almaktaydı.

London XI rakibini 2-0 ve 1-2 ile FC Barcelona da 1-0 ve 3-4 ile geerek finalde rakip oldular. İki karşılaşma üzerinden oynanan finalde ilk karşılaşma 2-2 sona ererken ikinci karşılaşmaya ekipler şu kadro ile çıkmıştı:
FC Barcelona – Ramallets, Olivella, Segarra, Verges, Brugue, Gensana, Tejada, Evaristo, Martinez, Suarez, Vasora
London XI – Kelsey (Arsenal), Wright (Leyton Orient), Cantwell (West Ham United), Blanchflower (Tottenham Hotspur), Brown (West Ham United), Bowen (Arsenal), Medwin (Tottenham Hotspur), Groves (Arsenal), Smith (Tottenham Hotspur), Bloomfield (Arsenal), Lewis (Chelsea)
FC Barcelona 6-0’lık çok net bir galibiyet ile UEFA Kupası’nın öncülü bu kupayı müzesine götüren ilk kulüp olmuştu.

2.) 1956-57 Sezonu

Şampiyon Kulüpler Kupası (1956-57)
1955 yılında başlayan bugünkü anlamdaki Avrupa Kupaları’nda Şampiyon Kulüpler Kupası’nın ikinci sezonunda eleme turu oynandı. 22 takım kupada yer alırken OGC Nice (Fra), Athletic Bilbao (İsp), Manchester United (İng), Borussia Dortmund (F.Alm), Dinamo Bucharest (Rom), Slovan Bratislava (Çek) eleme turunu geçerek birinci turda oynamaya hak kazanmıştı. Ülkemiz temsilcisi Galatasaray eleme turunda Romen temsilcisine kaybederken en farklı sonucu Anderlecht’e iki karşılaşmada 12-0 üstünlük sağlayan Manchester United’dı.

Real Madrid (İsp), SK Rapid Vienna (Avu), Rangers, Honved (Mac), Rapid JC Heerlen (Hol), Red Star Belgrade (Yug), CDNA Sofia (Bul), Grasshopper-Club Zurich (İsviçre), AC Fiorentina (İta), IFK Norrkoping (İsveç) eleme turunu pas geçip birinci turdan başlamışlardı. Yine eleme usulü oynanan iki turdan sonra yarı finalde Real Madrid, Manchester United’ı 3-1 2-2 ile AC Fiorentina ise Red Star (Belgrade)’ı 1-0 0-0 ile geçerek finale yükselmişti.

Finaldeki kadrolar şu şekildeydi:
Real Madrid (TD Villalonga): Alonso; Torres, Marquitos, Lesmes; Muñóz, Zárraga; Kopa, Mateos, Di Stéfano, Rial, Gento
AC Fiorentina (TD Bernardini): Sarti; Magnini, Orzan, Cervato; Scaramucci, Segato; Julinho, Gratton, Virgili, Montuori, Bizzarri

Real Madrid ikinci yarıda penaltıdan Di Stefano ve sonrasında Gento’nun golleriyle 2-0 galip gelerek ikinci kupada ikinci şampiyonluğa ulaştı.
Di Stefano kupayı 7 golle tamamlarken Manchester United’dan Dennis Viollet 9 golle gol kralı oldu.

3.) 1957-58 Sezonu

Şampiyon Kulüpler Kupası (1957-58)
Şampiyon Kulüpler Kupası’nın üçüncü sezonuna 24 takım katıldı. Real Madrid (İsp), RFC Antwerp (Bel), Ajax (Hol), BSC Young Boys (İsviçre), Dukla Praha (Çek), IFK Norrköping (İsveç), Borussia Dortmund (F.Alm), CCA Bucuresti (Rom) ön eleme turunu bay geçerken Red Star Belgrade (Yug) Stade Dudelange (Lux)’ye toplam 14 gol atarak en farklı üstünlüğü sağlamıştı. Türkiye şampiyonu Beşiktaş’ın federasyon tarafından bildirilmesinde gecikme olduğu için katılamamıştı. İrlanda, Kuzey İrlanda ve Demokratik Almanya şampiyonları Shemrock Rovers, Glenovan ve Wismut Karl Marx Stadt ile bu ülkeler ilk kez temsil edilmekteydi.

Çeyrek finalde iki İspanyol takımı karşı karşıya gelirken Real Madrid, Sevilla CF’ye 8-0 ve 2-2 ile büyük bir üstünlük sağlamıştı. Vasas (Mac) ise Ajax (Hol) karşısında 4-0 ve 2-2 ile turu geçerken Milan (İta) bir başka zorlanmayan takımdı ve Borussia Dortmund (F.Alm)’yı 4-1 ve 1-1 ile elemişti. Bu turda en çekişmeli eşleşme Manchester United (İng) ve Red Star Belgrade (Yug) arasında gerçekleşirken İngilizler 2-1 ve 3-3 ile turu geçen taraf olmuştu.

Yarı finalde Real Madrid, o dönemin futbolda iddialı ülkelerinden Macaristan temsilcisi Vasas’ı 4-0 ve 0-2 ile geçerken diğer eşleşmede Milan, Manchester United’a karşı 4-0 ve 1-2 ile üstünlük sağlamıştı. Galip takımlar kendi sahalarındaki galibiyetleri ile fark yaratmışlardı. Oldukça çekişmeli geçen finalde Milan iki kez öne geçmiş ancak bunu koruyamamıştı. Uzatmalarda Gento’nun golüyle 3-2 Real Madrid üçte üç yaptı. Di Stefano ve Gento bir önceki finalde olduğu gibi yine gollerini atmıştı. Di Stefano, 10 golle 9 gollü Red Star Belgrade oyuncusu Bora Kostic’in önünde gol kralı olmuştu.

Kadrolar:
Real Madrid (TD Carniglia): Alonso; Atienza, Santamaría, Lesmes; Santistebán, Zarraga; Kopa, Joseito, Di Stéfano, Rial, Gento
Milan AC (TD Viani): Soldan; Fontana, C.Maldini, Beraldo; Bergamaschi, Radice; Danova, Liedholm, Schiaffino, Grillo, Cucchiaroni

4.) 1958-59 Sezonu

Şampiyon Kulüpler Kupası (1958-59)
Şampiyon Kulüpler Kupası’nın dördüncü sezonunda 28 takım kayıtlıydı ve 26 tanesi turnuvada mücadele etti. Beşiktaş ile eşleşen Olympiakos, siyasi sebeplerle İstanbul’da oynamayı reddetmişti. Manchester United ise Münih’te geçirdiği kaza sonrası kupaya davet edilmişti, ancak Football League bunu reddetmişti.

Ön eleme turunda Real Madrid (İsp), Wolverhampton Wanderers (İng), CDNA Sofia (Bul), HPS Helsinki (Fin) bay olurken oldukça gollü karşılaşmalar gerçekleşmişti. Bu turnuvalarda gol eşitliği halinde üçüncü play-off karşılaşması oynanıyordu ve Schalke 04 (F.Alm) Copenhagen (Dan), Wismut Karl-Marx-Stadt (D.Alm) Petrolul (Rom) ve Goteborg (İsveç) La Jeunesse D’Esch (Lux)’a karşı bu şekilde tur atlamıştı. Öte yandan Wiener Sport Club (Avu), Juventus (İta)’ya 7-0 / 1-3, Atletico (İsp) Drumcondra (İrl)’ya 8-0 / 5-1, Stade de Reims (Fra) Ards (K.İrl)’ya 4-1 / 6-2 ve MTK (Mac) Polonia Bytom (Pol)’ya 3-0 / 3-0 gibi farklı üstünlükler sağlamıştı.

Turlar ilerledikçe çekişmeli eşleşmelerin sayısı artarken birinci turda Beşiktaş, İspanyol devi Real Madrid’e 1-1 ve 0-2 ile elenmişti. Bu turda en farklı eşleşme Stade de Reims ve HPS Helsinki arasındaydı ve Fransızlar 4-0 / 3-0 ile turu geçmişti. Üçüncü karşılaşmada biten tek eşleşme ise Atletico Madrid ve CDNA Sofia arasındaydı, İspanyollar galip gelen taraf oldu. Çeyrek finalde ise Real Madrid, Wiener Sport Club’a 7-1 / 0-0 ve Atletico Madrid, Schalke 04’e 3-0 / 1-1 ile üstünlük sağladı ve yarı finalde rakip oldular. Stade de Reims, Standard Liege ile zorlu bir eşleşme yaşanmış ve 3-0 / 0-2 ile turu geçmişti. Young Boys (İsviçre) ve Wismut Karl-Marx-Stadt arasında ise müthiş bir mücadele olmuş ve dördüncü karşılaşmada galip belirlenmişti : 2-2 0-0 2-2 2-1 ile Young Boys.

Yarı finalde Real Madrid hemşehrisine ve ezeli rakibine karşı üçüncü karşılaşmada galip gelirken Stade de Reims de 3-0 / 0-1 ile dördüncü kupada ikinci kez Real Madrid’in karşısına çıktı. Ancak Stuttgart’taki finalde her iki yarının ikinci dakikalarında Mateos ve Di Stefano’nun golleri ile yine İspanyollar şampiyon oldu. Fransızların ünlü golcüsü Just Fontaine ise 10 golle krallığa ulaştı. Di Stefano ise 4 yılda 28 gole ulaştı.

Kadrolar:
Real Madrid (TD Carniglia): Dominguez; Marquitos, Santamaria, Zarraga; Santisteban, Ruiz; Kopa, Mateos, Di Stefano, Rial, Gento
Stade de Reims (TD Batteux): Colonna; Rodzik, Jonquet, Giraudo; Penverne, Leblond; Lamartine, Bliard, Fontaine, Piantoni, Vincent

Fuar Şehirleri Kupası (1958-60)
İlk kupa 1955-58 arasında gerçekleşirken ikinci kupa da 1958-60 arasındaydı. Bu kupaya 16 takım katıldı. Bu kupaya fuar düzenlenen kentlerin takımları katılırken kulüp sayısı birden fazla olan kentlerde karma takımlarla katılım gerçekleşmekteydi ve onlara Leipzig XI ve Zagreb XI gibi isimler verilmekteydi. İlk turda bir önceki şampiyon Barcelona, Basel XI’e karşı 5-2 / 2-1 ile üstünlük sağlarken en farklı üstünlüğü Belgrade XI, Lausanne Sports karşısında 6-1 / 5-3 elde etmişti.

Çeyrek finalde Barcelona, Internazionale (İta)’ya karşı 4-0 4-2 8-2, Belgrade XI, Chelsea’ye karşı 4-1 / 0-1, Union St-Gilloise (Bel), AS Roma’ya karşı 2-0 / 1-1, Birmingham City, Zagreb XI’e karşı 1-0 / 3-3 ile galip geldi. Yarı finalde ise Barcelona, Belgrade XI 3-1 / 1-1 ile geçerken Birmingham City, Belçika temsilcisi Union St-Gilloise’i her iki karşılaşmada da 4-2 ile yenmeyi başarmıştı. Lig karşılaşmalarını ve diğer organizasyonları engellememesi için iki yıla yayılan turnuvada çift karşılaşma usülü oynanan finalde Barcelona 4-1 ve 0-0 ile ikinci kez şampiyonluğa ulaşmıştı.

5.) 1959-60 Sezonu

Şampiyon Kulüpler Kupası (1959-60)
Şampiyon Kulüpler Kupası’nın beşinci sezonunda 27 takım kayıtlıydı ve 26 tanesi turnuvada mücadele etti. Finlandiya’dan Palloseura (Kups Kuopio) turnuvadan çekilmişti ve buna bağlı olarak Eintracht Frankfurt (F.Alm) tur atlamıştı. Real Madrid (İsp), Red Star Belgrade (Yug), Sparta Rotterdam (Hol), B1909 Odense (Dan) ön eleme turunu bay olarak geçerken bu turda oldukça gollü karşılaşmalar gerçekleşmişti. Ülkemiz temsilcisi Fenerbahçe, Macaristan’dan Csepel’i 1-1 / 3-2 ile elerken en dikkat çekici sonuçlardan birisi Lüksemburg’dan Jeunesse Esch’in Polonya’dan LKS Lodz’a karşı sağladığı 5-0 / 1-2’lik üstünlüktü. Ancak birinci turda aynı Jeunesse Esch, Real Madrid’e karşı 0-7 / 2-5’lik bir hezimet yaşamıştı. Fenerbahçe ise Fransa’dan Nice’e karşı 2-1 / 1-2’nin sonrasında üçüncü karşılaşmada 5-1’lik bir mağlubiyet alınca elenmişti. Barcelona toplamda eleme turunda CDNA Sofia’ya 8 gol ilk turda AC Milan’a 7 gol atarak dikkat çeken bir performans göstermişti.

Çeyrek finale gelindiğinde ise İspanyol temsilcileri Real Madrid ve Barcelona gol olup yağmaya devam etti. Real Madrid, Fransa’dan OGC Nice’i 2-3 / 4-0 ile Barcelona ise İngiltere’den Wolverhampton Wanderers’ı 4-0 5-2 ile geçerken yarı finalde birbirlerine rakip oldular. İskoç Rangers ile Hollandalı Sparta Rotterdam arasındaki mücadele 2-3 / 1-0 sonrasında üçüncü karşılaşmaya gitmiş ve Londra’da oynanan karşılaşmayı 3-2 Rangers kazandı. Dördüncü yarı finalde ise Eintracht Frankfurt (F.Alm), Avusturyalı rakibi Wiener Sport-Club ‘ı zorlu bir mücadeleden sonra 2-1 / 1-1 ile geçmişti.

Yarı finalde ise Real Madrid ezeli rakibi Barcelona’yı her iki karşılaşmada da 3-1 ile geçerken Eintracht Frankfurt, Rangers’a gol olup yağarak tam 12 gol atmıştı: 6-1 6-3. Glasgow’daki finalde Real Madrid, Eintracht Frankfurt’u 7-3 ile mağlup ederken iki büyük yıldızından Puskas 4, Di Stefano 3 gol atmıştı.

Kadrolar:
Real Madrid (TD Múñoz): Domínguez; Marquitos, Santamaría, Pachin; Vidal, Zarraga; Canario, Del Sol, Di Stéfano, Puskás, Gento
Eintracht Frankfurt (TD Oswald): Loy; Lutz, Eigenbrodt, Höfer; Wellbächer, Stinka; Kress, Lindner, Stein, Pfaff, Meier

Puskas 12 gol ile kral olurken ikinci Di Stefano 8 gol kaydetmişti ve 5 sezonda toplamda 36 gole ulaşmıştı. Di Stefano’nun ilginç bir rekoru daha vardı; takımı 5 sezonda 5 şampiyonluk elde ederken o da her finalde gol atmıştı.

Kategori:AvrupaAvrupa Kupaları